over het lop
1. Het landschapsontwikkelingsplan (LOP)
2. Inventarisatie en analyse LOP- Kwantitatieve en kwalitatieve inventarisatie en analyse van het landschap
- Landschapstypering en –kernkwaliteiten
- Vigerend beleid en bestaande inrichtingsplannen
- Actuele (ruimtelijke) ontwikkelingen en vernieuwingen binnen het Heuvelland
- Conceptdocument inventarisatie en analyse
- Formuleren doelstellingen/uitgangspunten (kerndoelen)
- Opstellen integrale visie landschapsontwikkelingsplan
- Operationeel programma
4. Communicatie Buitengewoon Margraten
1. HET LANDSCHAPSONTWIKKELINGSPLAN (LOP)
Wat is een LOP?
Een landschapsontwikkelingsplan (LOP) is een integrale visie op het landschap, die uitgaat van de bestaande basiskwaliteiten van het landschap en waarin de gewenste ontwikkelingen worden vastgelegd.
Het ligt voor de hand dat gemeente Margraten zich met een mooi en verzorgd landschap wil profileren. Niet alleen naar buiten toe voor recreanten, toeristen of nieuwe bedrijven, maar natuurlijk ook voor de inwoners. Zij moeten er zich thuis voelen en trots zijn op hun landschap. Ook de economische waarde van het landschap is van belang, voor toerisme, recreatie en onroerend goed. Het landschapsontwikkelingsplan is een belangrijk hulpmiddel voor het garanderen en verbeteren van de kwaliteit van het landschap.
Waarom een LOP?
- mogelijkheid tot het uitwerken van de visie op het landschap in wensen en concrete en uitvoerbare projecten
- kapstok waarmee geld uit andere instrumenten kan worden gegenereerd
- een bouwsteen voor de uitbreiding naar het bestemmingsplan
- een kader waaraan ruimtelijke ingrepen in het landschap kunnen worden getoetst
- het plan levert een belangrijke bijdrage aan de kwaliteitsverbetering van het landschap
- mogelijkheid tot het betrekken van instanties en burgers bij de planvorming waardoor draagvlak kan worden gecreëerd
- financiële ondersteuning door het Rijk
2. INVENTARISATIE EN ANALYSE LOP
Kwantitatieve en kwalitatieve inventarisatie en analyse van het landschap
Het landschap van de gemeente Margraten, zoals we dit nu ervaren, is een resultante van de abiotische, de biotische en de antropogene structuur (lagenbenadering). Tot de abiotische structuur behoren alle niet-levende elementen van het landschap, zoals grondsoort, gesteente en bijvoorbeeld water. De biotische structuur daarentegen wordt gevormd door levende organismen zoals flora en fauna en de antropogene structuur ten slotte is de structuur die door toedoen van de mens ontstaan is.
Deze structuren en hun verschijningsvormen en functies liggen ten grondslag aan de uiteindelijke landschappelijke kwaliteiten van een gebied. De inventarisatie en analyse van het landschap kent dan ook een opbouw waarin eerst deze structuren worden geïnventariseerd en geanalyseerd. Vervolgens wordt op basis hiervan een landschapstypering gegeven.
| Abiotisch | Biotisch | Antropogeen |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
* geologie : de wetenschap die zich bezig houdt met de opbouw van de aardkorst / aardkunde
** geomorfologie: de wetenschap die het ontstaan en voorkomen van reliëfvormen aan het aardoppervlak bestudeert
*** ecologische verbinding: verbindingen tussen leefgebieden van flora en fauna, waardoor soorten tussen deze leefgebieden kunnen migreren (uitwisseling van genen).
Landschapstypering en –kernkwaliteiten
Op basis van de resultaten van de voorgaande inventarisatie en analyse is het mogelijk om in deze fase voor het buitengebied van de gemeente Margraten een landschapstypering gegeven, waarbij de kernkwaliteiten worden beschreven. Deze beschrijving van de kernkwaliteiten vindt op twee niveaus plaats, te weten het buitengebied als totaal en per landschappelijk deelgebied.
| Kernkwaliteiten | Aspecten die kernkwaliteiten bepalen |
| Het natuurlijke systeem |
|
| Cultuurhistorie |
|
| Gebruik |
|
| Visueel - ruimtelijke, belevingskwaliteit |
|
In de loop van de inventarisatie en analyse kunnen er wellicht meer aspecten te voorschijn komen, die nu nog niet zijn opgenoemd.
Vigerend beleid en bestaande inrichtingsplannen
De voor het opstellen van het landschapsontwikkelingsplan relevante beleids- en inrichtingsplannen worden bestudeerd, zowel als de reeds bestaande inrichtingsplannen die binnen Margraten reeds/dubbel in ontwikkeling zijn. In deze fase worden al deze plannen verzameld en de voor- en nadelen worden op een rijtje gezet. De resultaten van deze inventarisatie en analyse worden ook vertaald naar elk deelgebied dat is te onderscheiden. Na afloop van deze fase is er niet alleen voor het hele buitengebied, maar ook per deelgebied dus inzicht in de kernkwaliteiten, het relevante beleid en eventueel reeds voorgenomen ingrepen.
Actuele (ruimtelijke) ontwikkelingen en vernieuwingen binnen het Heuvelland
Ontwikkelingen
Het buitengebied van de gemeente Margraten wordt door vele sectoren (landbouw, natuur, toerisme - recreatie, wonen, werken) in beslag genomen. Onder meer demografische ontwikkelingen, ontwikkelingen in de agrarische sector, het milieu en veranderingen in het wensenpatroon van toeristen en recreanten zullen consequenties hebben op de verschijningsvorm en de duurzaamheid van het landschap. Enerzijds kunnen hierdoor kernkwaliteiten van het landschap onder druk komen te staan. Anderzijds zullen hierdoor wellicht mogelijkheden ontstaan om een waardevol landschap te behouden en zelfs te versterken. In het landschapsontwikkelingsplan wordt bekeken op welke wijze onder meer de hierboven genoemde ontwikkelingen, een plaats kunnen krijgen in het landschap van de toekomst, waarbij de ontwikkelingen geen afbreuk doen aan de kernkwaliteiten en deze mogelijk versterken. Mede onder druk van deze ontwikkelingen zijn er reeds processen in gang gezet, waarbij bewust gezocht wordt naar vernieuwingen in de economische, culturele en milieutechnische functies van en in het buitengebied. Ook het besef dat het landschap een gemeenschappelijk kapitaal is dat bewust beheerd moet worden en niet alleen overgeleverd mag worden aan het vrije spel van zeer diverse ontwikkelingen is een belangrijke drijfveer in deze vernieuwingsprocessen.
Vernieuwingen
In het buitengebied is er onder druk van problemen die diverse ontwikkelingen veroorzaken, begonnen aan een min of meer gecoördineerd zoeken naar nieuwe wegen om dat buitengebied qua functionaliteit en om het kapitaal van de landschappelijke schoonheid te beheren. Het oplossen van de gesignaleerde problemen die veroorzaakt worden door diverse ontwikkelingen vraagt om een sector en functie overstijgende aanpak. Het gaat hier namelijk om contexten, ontwikkelingen en krachten die dwars door alle landschappelijke structuren heen lopen. Aspecten die de economische situatie en de leefbaarheid inzichtelijk maken en die in ieder geval geïnventariseerd en geanalyseerd zullen worden zijn:
- Economische vernieuwing van het landschap: geïnventariseerd zal worden welke economische vernieuwingsprocessen reeds in gang gezet zijn en op welke wijze de betrokken partijen samenwerken. In de analyse worden de mogelijkheden en onmogelijkheden om tot deze gecoördineerde vernieuwingsprocessen te komen, onderzocht.
- Culturele vernieuwing, dit betekent voor Margraten het, met respect voor de reeds aanwezige cultuur van onze voorgangers, op een eigentijdse wijze, met de middelen en inzichten van nu, aansluiten bij en voortbouwen op die reeds aanwezige cultuur. Tijdens inventarisatie en analyse zal bekeken worden in hoeverre deze culturele vernieuwing reeds lang of kort geleden in gang gezet is en wat de mogelijkheden en de problemen zijn die zich hierbij voordoen. Verder zal aangegeven worden waar en in welke mate nieuwe ingrepen zijn toegestaan en welke de mate van aanpassing aan de omgeving moet zijn en in welke elementen beheerd en beschermd moeten worden.
Op basis van deze inventarisatie zullen meerdere, in het landelijke gebied van het Heuvelland spelende, actuele ‘(ruimtelijke) ontwikkelingen per sector’ en meerdere bewuste en/of latent aanwezige sectoroverstijgend vernieuwingen bekend zijn. In het landschapsontwikkelingsplan dient te worden bekeken op welke wijze onder meer de hierboven genoemde ontwikkelingen en vernieuwingen een plaats kunnen krijgen in het landschap van de toekomst, waarbij de ontwikkelingen c.q. vernieuwingen geen afbreuk doen aan de kernkwaliteiten en mogelijk versterken.
Conceptdocument inventarisatie en analyse |  |  |
3. LANDSCHAPSONTWIKKELINGSPLAN
Formuleren doelstellingen/uitgangspunten (kerndoelen) –uit startnotitie (niet limitatief)
In de startnotitie zijn de volgende kerndoelen van het nog op te stellen landschapsontwikkelingsplan genoemd:
- Behoud en versterking van de kwaliteit van het buitengebied;
- Zoeken naar nieuwe kostendragers voor het beheer van het landschap;
- Planmatige benadering van kansen om te komen tot een forse kwaliteitsbenadering van het buitengebied;
- Bescherming bieden aan de basiskwaliteiten van het landschap door bedreigingen voor de kwaliteit van het buitengebied af te wenden;
- Mogelijkheden bieden om ruimtelijke ontwikkelingen die een substantiële impact hebben op het landschap te sturen;
- Functioneel ruimtegebruik;
- Integrale benadering van de verschillende sectoren en ontwikkelingen;
- Ontwikkelingsgerichte landschapsstrategie;
- Ruimtelijke toeristisch - recreatieve mogelijkheden bieden voor ontwikkelingen in de zorgvoorzienende en dagrecreatieve sfeer;
- Benutten van de potenties voor de groei van recreatie en toerisme, door versterking van het ruimtelijk toeristisch - recreatieve aanbod;
- Ruimtelijke mogelijkheden bieden voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer, als onderdeel van de verbreding van de agrarische sector;
- Het richting geven aan benodigde compenserende maatregelen;
- Uitdragen van de (cultuurhistorische) identiteit van het landschap.
In de loop van de inventarisatie en analyse kunnen er wellicht meer aspecten te voorschijn komen, die nu nog niet zijn opgenoemd.
Opstellen integrale visie landschapsontwikkelingsplan
Vooraleer met de verdere planontwikkeling wordt begonnen worden de resultaten van de voorgaande fase, in afzonderlijke sessies, besproken met de werkgroep en de klankbordgroep. Deze besprekingen hebben als doel om de resultaten eventueel aan te vullen en nadat deze akkoord zijn bevonden, vast te stellen als de basis om het plan verder vorm te geven.
Allereerst zullen de uitgangspunten en randvoorwaarden vertaald worden in een conceptvisie, geïllustreerd door kaarten, sferen, referenties en foto’s met bondige, toelichtende informatie. Er wordt eerst ingegaan op de integrale gedachte die ten grondslag ligt aan de visie. Vervolgens wordt een ruimtelijke vertaling van de visie gegeven voor het gehele landschap en voor de daarin onderscheiden deelgebieden.
Bij het bepalen van de gewenste ontwikkelingsrichting van het landschap is het van belang dat een door de gemeente en betrokkenen draagvlak ontstaat, een ambitie voor de gemeente als geheel. De conceptvisie wordt tijdens een studiedag aan de klankbordgroep gepresenteerd en wordt hierover gediscussieerd. Op basis van de uitkomsten van de studiedag wordt in deze fase een definitieve visie opgesteld. Hierna wordt een ruimtelijke vertaling van de visie gegeven voor het gehele landschap en voor de daarin onderscheiden deelgebieden.
Operationeel programma (uitvoeringsprogramma, financieringsplan)
- acties bestemmingsplan
Het Bestemmingsplan Buitengebied gemeente Margraten wordt herzien. De landschapsontwikkelingsvisie dient te worden vertaald in het bestemmingsplan. In deze fase, maar natuurlijk ook gedurende de planvorming, zal in samenspraak met de gemeente worden bekeken op welke wijze de visie kan worden doorvertaald in het bestemmingsplan.
- concrete maatregelen en projecten
In deze fase wordt de landschapsontwikkelingsvisie vertaald in een operationeel programma. In dit programma worden (per deelgebied) (pilot)projecten, maatregelen en/of stimuleringen gepland, die er toe moeten leiden dat de (per deelgebied) gestelde doelstellingen en uitgangspunten (kerndoelen) verwezenlijkt worden. De projecten worden gepland in de tijd / voorzien van prioriteiten en voorzien van globale kostenramingen. Ook wordt bekeken of externe (co)financiering (in ieder geval Platteland in Uitvoering, ILG/WILG) tot de mogelijkheden behoort.
4. COMMUNICATIE BUITENGEWOON MARGRATEN
Betrokken partijen
De ambities, wensen en eisen van de ‘gebruikers’ van natuur en landschap zijn van wezenlijk belang bij het opstellen van het landschapsontwikkelingsplan. In onderstaande uiteenzetting is een overzicht gegeven van de verschillende actoren, die bij dit project betrokken zijn.
Actoren
- Opdrachtgever (Afdeling Openbare Werken van de Gemeente Margraten)
- Werkgroep (projectteam), bestaande uit de projectleider van de gemeente Margraten, diverse medewerker van verschillende afdelingen van de gemeente die de belangrijkste vakgebieden vertegenwoordigen (Ruimtelijke ordening, Stedenbouw, Landschap, Recreatie en toerisme), en medewerkers van Heukelom Verbeek
- Klankbordgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van andere maatschappelijke organisaties, zoals Waterschap Roer en Overmaas, LLTB, Natuurmonumenten, IVN, VVV Zuid-Limburg, dorps-en wijkraden, etc. Het voorzitterschap wordt gevoerd door de portefeuillehouder Openbare Werken
- College van Burgemeester en Wethouders;
- Diverse raadscommissies;
- Bewoners/gebruikers.
Gedurende de planvorming worden er meerdere voortgangsbesprekingen in groepsverband met afzonderlijk de werkgroep (het projectteam) en de klankbordgroep gehouden. Allereerst wordt voor aanvang van de werkzaamheden een startoverleg gevoerd. Tijdens dit overleg worden onder andere de leden van de werkgroep of de klankbordgroep aan elkaar voorgesteld, wordt de planning besproken en worden (werk)afspraken gemaakt. Gedurende de planvorming zijn drie overlegmomenten voorzien waar de resultaten en eventuele conceptdocumenten zullen worden besproken. Tot slot wordt ter afronding van het planvormingsproces een eindoverleg gevoerd. Deze zal plaatsvinden in het vierde kwartaal van 2007. Aan het eind van het planvormingsproces worden het College van Burgemeester en Wethouders en diverse raadscommissies en eventueel andere belanghebbenden met afzonderlijke presentaties over het uiteindelijke landschapsontwikkelingsplan geïnformeerd.
Een eigen gezicht
De titel ‘Buitengewoon Margraten’ heeft een aantal betekenissen: de herinrichting gaat voornamelijk om het buitengebied van Margraten, vandaar het gedeelte ‘buiten’. ‘Gewoon’ duidt op de alledaagse factoren die aangepakt gaan worden zoals de landbouw, leefomgeving, infrastructuur etc. Het gezamenlijke woord ‘buitengewoon’ duidt weer op een positieve inslag: men kan trots zijn op de unieke waarden van deze speciale gemeente en op de bijzondere plannen die de gemeente in petto heeft: het opstellen en uitvoeren van het Landschapsontwikkelingsplan. Samen met het beeldmerk (de bloem) vormt de naam ‘Buitengewoon Margraten’ het eigenlijke logo voor dit project. Het landschap van de gemeente Margraten wordt gekenmerkt door o.a. de vele fruitbomen in de omgeving. Als symbool voor het landschapsontwikkelingsplan is gekozen voor een bloesem-bloem. Niet alleen is bloesem een typerend iets voor deze streek, het is ook een teken van vruchtbaarheid en heeft een vriendelijk, positief en symbolisch karakter. Het beeldmerk bestaat namelijk uit negen grote blaadjes, net zoveel als het aantal dorpskernen die Margraten telt. Uit het hart van de bloesem groeien de stampers, als een soort spinnenweb houden ze de blaadjes bijeen. Deze stampers bestaan uit 21 cirkels en staan op hun beurt weer symbool voor de gehuchten die verenigd zijn in Margraten.